St. Gertrudiskerk in Heerle

Heerle centrum

Het centrum van Heerle heef de laatste jaren een ware metamorfose ondergaan. De leegstaande supermarkt is opnieuw geopend en wordt als buurtsuper hoofdzakelijk gerund door vrijwilligers. De Sportactiviteiten zijn verplaatst naar een nieuw sportcomplex Harélla en de Gertudiskerk is omgebouwd tot een Multi Functionele Accommodatie.

Dorpsontwikkelingen

Vanaf het jaar 2000 is men gestart met het maken van plannen om de kern van het dorp te veranderen. Het is door de provincie Noord-Brabant die middels een subsidieregeling voor integrale dorpsontwikkelingsplannen het IDOP dat het project gestalte kreeg. De eerste fase behelsde de sportactiviteiten los te koppelen en deze te verhuizen naar een nieuw sportcomplex Harélla.

Toekomst Gertrudiskerk

DSC08807aHet dorpshuis was door het verdwijnen van de sportactiviteiten niet functioneel meer, er was veel achterstallig onderhoud en het voldeed niet meer aan de eisen en hiervoor moest een oplossing gezocht worden. Ondertussen had zich in het dorp ook een nieuwe huisarts gevestigd die op zoek was naar een geschikte praktijkruimte. Daarnaast gingen er stemmen op om de Gertudiskerk, wegens teruglopende bezoekersaantallen mogelijk te sluiten, mede i.v.m. de hoge onderhoudskosten. Door de herbestemming van de Gertrudiskerk, een rijksmonument, was het in een klap mogelijk het voorzieningenniveau in stand te houden en kon ook het bebouw behouden blijven. Voordat het zover was zijn er wel de nodige hobbels genomen. Uiteindelijk is de kerk getransformeerd van traditionele kerkruimte naar een gebouw met een moderne invulling voor diverse maatschappelijke functies. De gebruikers zijn Stichting Dorpshuis Heerle, Huisarts dokter Markx en ook is nog steeds de parochie erin gevestigd en wordt er nog wekelijks de eucharistieviering gedaan.

Geschiedenis St. Gertrudiskerk

DSC01094De St. Gertrudis van Nijvelkerk is gebouwd in 1864 naar ontwerp van J. van Mansveld in een neo-gotische stijl. De kerk werd uitgebreid in 1924 naar ontwerp van Dom Paul Bellot. Hierbij werd de ingang verplaatst naar de linkerzijgevel. In het verlengde van deze ingang werd het nieuwe schip gebouwd. De kerk is een rijksmonument.

Renovatie

DSC0000Met veel aandacht voor het behoud van het karakter van het gebouw heeft Oomen Architecten de hoge ruimte (1.100 m²) zorgvuldig heringedeeld. In de kerk is er nu plek voor het kerkbestuur, een huisartsenpraktijk en een levendig dorpshuis. Het ontwerp is krachtig en mild tegelijk, met veel houten elementen en glazen verdiepingsvloeren. Het respecteert de bestaande samenhang tussen exterieur en interieur. Het voorstel en de nauwgezette uitvoering ervan hebben het rijksmonument trefzeker geschikt gemaakt voor langdurig hergebruik. Nog steeds kan wijziging van functie en interieur eenvoudig plaatsvinden zonder aanslag op de eeuwenoude architectuur. Uitgangspunt voor het ontwerp is de ontstaansgeschiedenis van het gebouw. De twee assen in het gebouw organiseren het nieuwe programma. De assen worden door de invulling afleesbaar en blijven als zichtlijn gehandhaafd. Het schip wordt ingezet als multifunctionele ruimte waaromheen de verschillende functies worden gegroepeerd. Hierdoor behoudt de kerk zijn oorspronkelijke karakter en zijn de ingrepen als het ware ‘te gast’ in het gebouw. De nieuwe volumes worden laag gehouden zodat de hoogte van de kerk wordt benadrukt. Het priesterkoor in expressionistische baksteenarchitectuur blijft gehandhaafd en de aanpalende sacristieën krijgen een dienende functie. Door de verschillende functies in afzonderlijke ‘doosjes’ te huisvesten kunnen ze onafhankelijk van elkaar functioneren. Ter plaatse van de neo-gotische vensters zijn de vloeren uitgevoerd in beloopbaar glas zodat er daglicht komt in de onderste ruimtes en de vensters als geheel zichtbaar blijven. De oorspronkelijke hoofdentree onder de toren is in ere hersteld en ontsluit het dorpshuis en de parochie. De huisarts maakt gebruik van de entree aan het plein. Het open karakter van de invulling zorgt voor onderling contact.

DSC09416Tot voor een aantal jaren terug konden we ons er nog geen voorstelling van maken dat dit gebouw ook voor andere doeleinden gebruikt zou gaan worden. Het gebouw dat ooit is gebouwd voor de gemeenschap blijft echter op deze manier wel ten dienste van de gemeenschap en vormt een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid van het dorp.

In 2012 is het project de Gertrudis van Nijvel kerk genomineerd tot het “gebouw van het jaar” en heeft hoge ogen gegooid bij de verkiezing tot Gebouw van het Jaar, waaraan honderden gebouwen deelnamen. In de top 10 van de gebouwen die van het publiek een wildcard konden krijgen, stond het gebouw op de 5e plaats.
In 2014 eindige de kerk in een landelijke verkiezing van het beste herbestemmingsproject voor rijksmonumenten nog in de top-tien.

Deze kerk is gebouwd in 1864 naar ontwerp van J. van Mansveld in een neo-gotische stijl. De kerk werd uitgebreid in 1924 naar ontwerp van Dom Paul Bellot. Daarbij werd de ingang verplaatst naar de linkerzijgevel. In het verlengde van deze ingang werd het nieuwe schip gebouwd. Deze uitbreidingen vonden plaats in de bestaande stijl van de kerk. Het nieuwe koor werd in een expressionistische architectuur uitgevoerd, kenmerkend voor de ontwerpen Bellot. Het oorspronkelijke middenschip werd dwarsbeuk. De bij de uitbreiding van 1924 gemaakte glas-in-loodramen van Joep Nicolas zijn in 1944 verloren gegaan. Het oude koor werd in 1957 gesloopt en vervangen door een rechte muur. Daarbij werden nieuwe glas-in-loodramen gemaakt door Kees Keyzer (Wouw). De kerk ligt in de kern van Heerle, een kerkdorp ten westen van Wouw aan een (later gemaakt) plein aan de Herelsestraat.